رونق تولید ملی | یک‌شنبه، ۴ اسفند ۱۳۹۸

میرزا حسن مستوفی‌الممالک - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

میرزا حسن مستوفی‌الممالک

 

میرزا حسن مستوفی‌الممالک


 

میرزا حسن مستوفی‌الممالک در ۱۳ مهر ۱۲۵۴ در شهرستان آشتیان به دنیا امد. وی فرزند میرزا یوسف آشتیانی بود. خاندان او بیش از یک قرن مقام و لقب مستوفی‏‌الممالکی (وزیر دارائی) داشتند. تحصیلات را در خانه و زیر نظر معلمین خصوصی آغاز کرد. در سال ۱۳۰۱ از طرف شاه لقب مستوفی‌الممالک گرفت و دوسال بعد، پس از درگذشت پدرش، تمام مشاغل میرزا یوسف را به ارث برد. مستوفی در هنگام درگذشت میرزا یوسف، بیش از دوازده سال نداشت ولی شاه به احترام پدرش او را «آقا» خطاب می‏کرد.

او در سال ۱۲۸۰ هجری خورشیدی به اروپا رفت. این سفر هفت سال به طول انجامید

پس از پیروزی انقلاب مشروطه به دعوت میرزا علی اصغرخان امین السلطان به ایران بازگشت و جمعیتی به نام مجمع انسانیت تشکیل داد و به همراه محمد مصدق به فعالیت سیاسی پرداخت. در همین زمان به وزارت جنگ نیز منصوب شد و پس از قتل اتابک در چند کابینه دیگر نیز این سمت را حفظ کرد. پانزده روز پیش از به توپ بستن مجلس شورای ملی از وزارت جنگ استعفا داد. مدتی مجددا وزیر جنگ و مدتی وزیر دربار احمدشاه بود. در سال ۱۲۸۸ هجری خورشیدی در نخستین کابینه محمد ولی‌ خان تنکابنی به وزارت مالیه منصوب شد .

مستوفی‌الممالک نخستین بار در مرداد سال ۱۲۸۹ رئیس‏‌الوزرای ایران شد و تا دی‌ ماه همین سال سه کابینه تشکیل داد .

پنجمین و آخرین دوره نخست‌وزیری او در دوران قاجاریه، از ۲۵ بهمن ۱۳۰۱، در حدود دو سال بعد از کودتای ۱۲۹۹ آغاز شد. رضا خان که در کابینه‌های بعد از کودتا وزیر جنگ بود در دولت مستوفی‌الممالک نیز همین سمت را داشت. با قدرت یافتن رضا خان که خود داوطلب مقام نخست وزیری بود، مستوفی‌الممالک در خرداد ۱۳۰۲ استیضاح مدرس را از وزیر خارجه (محمدعلی فروغی) بهانه کرد و استعفا داد.

مستوفی در انتخابات مجلس ششم نماینده مجلس شد ولی با شروع جریان تغییر سلطنت قاجار در مجلس حضور نیافت. رضا شاه کمی بعد از تاجگذاری در اردیبهشت ۱۳۰۵ مستوفی‌الممالک را به نخست‌وزیری انتخاب کرد. مستوفی‌الممالک روز ۲۲ خرداد ۱۳۰۵ اعضای کابینه خود را به رضا شاه معرفی کرد .

ششمین و آخرین دوره نخست‏‌وزیری مستوفی‌الممالک قریب یک سال به طول انجامید. ایجاد تشکیلات نوین دادگستری، الغاء کاپیتولاسیون و مقدمات احداث راه آهن سرتاسری ایران در دوران زمامداری او انجام گرفت .

مستوفی در ظهر روز یکشنبه ۶ شهریور ۱۳۱۱ در خانه سردارفاخر حکمت در نزدیکی امامزاده قاسم شمیران، به دلیل سکته قلبی درگذشت. جنازه او از اختیاریه تا ونک تشییع شد و در آرامگاه خانوادگی مستوفی‏‌الممالک در ونک به خاک سپرده شد.

کلمات کلیدی:

میرزا حسن مستوفی‌الممالک، شهرستان آشتیان، انقلاب مشروطه، مجمع انسانیت، رئیس‏‌الوزرای ایران، آرامگاه خانوادگی مستوفی‏‌الممالک

Key word: Mirza Hassan Mostofy,city ashtiyan, War minester of Rezakhan, prime minester of Rezakhan, Assembly of humanity