استاد عبداله دوامي

 

استاد عبداله دوامي

به سال 1270 در ( طا ) كه يكي از دهات تفرش (استان مركزي) مي باشد كودكي ديده به جهان گشود كه والدينش نام عبداله را براي او برگزيدند .پدرش آقا میرزا از تعزیه خوانان حرفه ای آن منطقه بود. عبداله دوران كودكي را در اين ده سپري كرد و تحصيلات ابتدايي را نزد تني چند از ملاهاي ده فرا گرفت . وي پس از چندي به تهران آمد و در مدرسه تربيت نام نويسي كرد و در اين مدرسه با ركن الدين خان مختاري همكلاس بود . وي شبي در منزل شخصي به نام مجدالممالك كه از دوستانش بود با علي خان نايب السلطنه (خواننده ي كامران ميرزا نايب السلطنه)  كه از خوانندگان بزرگ آن زمان بود آشنا شد و در حضور وي قطعه هايي بنا به در خواست مجدالممالك مي خواند كه مورد قبول علي خان نايب السلطنه قرار مي گيرد و او دوامي را تشويق مي كند كه نزد وي آواز را كار كند و اولين مشق خود را كه دستگاه (( شور )) بود نزد علي خان آغاز مي كند كه اولين استاد وي همين شخص مي باشد و مدتها از محضرش فيض برده و در آخر كار "دستگاه راست پنجگاه" را كه در آن زمان فقط "علي خان" انرا مي دانست، فرا مي گيرد .

پس از آن دوامي با ديگر اساتيد بزرگ زمان خود نظیر میرزا عبدالله(رديف دان و نوازنده ي بزرگ سه تار)، میرزا حسینقلی(رديف دان و نوازنده ي بزرگ تار)، درويش خان(نوازنده ي بزرگ تار و سه تار)، حسین‌خان اسماعیل‌زاده(كمانچه كش بزرگ)، ملک‌الذاکرین(خواننده و تعزيه خوان) خان (نوازنده ي بزرگ تار و سه تار) كه در محفل هاي انس آن زمان جمع شده به بحث و تبادل نظر مي پرداختند، آشنا شده و از هر كدام مطالبي ارزشمند آموخته و به اندوخته هاي رديفي خود مي افزايد و با استفاده از همين مطالب است كه رديفي جامع براي آواز ايراني تنظيم مي كند. آنچه كه از مقايسه ي رديف سازي ميرزا حسينقلي و رديف آوازي دوامي به دست مي ايد اين است كه دوامي به شدت تحت تاثير ميرزا بوده است. در حقيقت دوامي در خاطراتش تعريف كرده است كه ميرزا جهت تدريس به بزرگان مملكت، به خانه ي يكي از آنان مي رفته و بقيه نيز همان جا جمع مي شدند. در اين مجلس حاج حسين آقا ملك(صاحب كتابخانه ي معروف ملك) و برادر كوچكترش حاج حسن آقا ملك، معاون السلطنه پسر وزير دفتر، معاون الملك پسر قوام الدوله، مصدق السلطنه (همان دكتر مصدق) و ... جمع مي شدند و هنگام تدريس ميرزا، دوامي نيز با دقت مطالب را دنبال كرده و به خاطر مي سپرد.

دوامي جهت يادگيري تصنيف ها نزد "سماع حضور" كه بهترين شاگرد "آقا محمد صادق خان" (ملقب به "سرورالملك") در زمينه ي سنتور، تنبك (ضرب) و آواز بود، مي رود و بسياري از تصانيف قديم را ياد مي گيرد. همچنين دوامي از اطلاعات خواهر "آقا محمد صادق خان"، "حاجي خان" و "آقا جان" بهره ها مي برد. بنا بر اين در اينجاست كه جهت يادگيري تصنيف ها تنبك را هم فرا مي گيرد.

مدرسه اي شبانه براي موسيقي به رياست "ركن الدين خان مختاري" تاسيس مي شود و از "عبدالله دوامي"، "ابوالحسن صبا" و "علي اكبر خان شهنازي" (پسر ميرزا حسينقلي) دعوت به عمل مي آيد تا در آن مدرسه مشغول تدريس به شاگردان شوند. دوامي به مانند اساتيد قديم تدريس موسيقي را به سه مرحله ي "ابتدايي"، "متوسطه" و "عالي" تقسيم مي كند.

شاگردان استاد: استاد ابوالحسن صبا، استاد فرامرز پايور، استاد محمود کريمي، استاد نصرالله ناصح پور، استاد محمدرضا شجريان، استاد محمدرضا لطفي، استاد ناصر فرهنگ فر، استاد حسين عليزاده، استاد پرويز مشکاتيان، استاد داريوش طلائي، مجيد کياني، محمد حيدري ،فاطمه واعظي(پريسا)، فاخره صبا، تورج كيارس، كريم صالح عظيمي، شاپور حاتمي، نورعلي خان برومند، شهرام ناظري، سيما بينا، رامبد صديف ...

آثار: از او نوارهاي خصوصي اي باقي مانده است كه بيشتر جنبه آموزشي دارند. نت رديف آوازي او و تصنيف هاي قديمي ، به كوشش فرامرز پايور چاپ شده و آلبوم نوارهاي رديف آوازي او نيز انتشار يافته است. صفحات گرامافون به همراه درويش خان ، سيّد حسن طاهرزاده ، ابوالحسن اقبال آذر و باقر خان رامشگر ، نوارهاي خصوصي تدريس به شاگردان مختلف ، پنجاه تصنيف عارف (ضبط توسط ابراهيم منصوری).

 استاد دوامي مدت هفت سال در اداره پست كار كرد و پس از اين مدت به وزارت دارايي منتقل و تا پايان دوران بازنشستگي در اين وزارتخانه مشغول كار بود . وي از فروردين ماه 1334 همكاري خود را با سازمان راديو تلويزيون وقت و مركز حفظ و اشاعه موسيقي سنتي ايران شروع كرد كه به واسطه كبر سن شاگردانش را در منزل تعليم مي داد .

دوامی در تصنیف خوانی نیز شهرت خاص داشته  است

عاقبت عبدالله دوامی در یک حادثه دچار شکستگی لگن خاصره شده و در بیمارستان بستری می شود و در آنجا هم به علت فراموشی، قرص های مسکن را بیش از دستور پزشک خورده و دچار مسمومیت هم می گردد و سپس  در شب بیستم دی ماه 1359 در سن 90 سالگی چشم از جهان فرو می بندد."