سال تولید، پشتیبانی‌ها و مانع زدایی‌ها | شنبه، ۲۸ فروردین ۱۴۰۰

ابداع سامانه جدید تولید علوفه در استان مرکزی - نمایش محتوای خبر

 

 

ابداع سامانه جدید تولید علوفه در استان مرکزی

ابداع سامانه جدید تولید علوفه در استان مرکزی

امنیت غذایی یکی از مهمترین مولفه های اقتصادی و سیاسی کشور است و تمام تلاش دولت تامین نیازها با استفاده از تولیدات داخلی و ایجاد خودکفایی در محصولات غذایی است.

استان مرکزی هم با پرورش و تولید چهار و 6 دهم تولیدات دامی بیش از 5پنج درصد از گوشت، شیر و مواد خام دامی کشور را تولید می کند و سهم مهمی در خودکفایی و امنیت غذایی کشور دارد بطوریکه بیش از50 درصد تولیدات شامل 35 هزار تن گوشت قرمز و 148 هزار تن از شیر مازاد تولیدی در این استان به استان های همجوار مانند تهران و اصفهان و سایر نقاط کشور ارسال می شود.

به گفته ابراهیمی معاون بهبود تولیدات دامی سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی ، دامداران استان حدود یک میلیون و 700 هزار راس گوسفند و بز و 392 هزار راس گاو و گوساله شیری و پرواری را نگهداری و پرورش می دهند که حاصل این فعالیت تولید سالانه 52 هزار تن گوشت قرمز و 308 هزار تن شیر است.

وی تامین علوفه مورد نیاز را یکی از مهمترین نیاز صنعت دامپروری اعلام می کند و می گوید : دامداریهای استان سالانه 120 هزار تن دانه ذرت نیاز دارند که از این مقدار تنها 10 هزار تن در استان تولید می شود.

وی سویای مورد نیاز دامداری ها را نیز70 هزار تن در سال اعلام می کند و می افزاید : متاسفانه این محصول در استان تولید نمی شود و در مجموع برای تامین دانه ذرت و سویای مورد نیاز دامداریها، نیازها باید از طریق واردات تامین شود.

این درحالیست که خدرایی مدیر زراعت سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی از تولید سالانه حدود یک میلیون تن علوفه شامل ذرت علوفه ای(500 هزار تن)، یونجه( 250 هزار تن) وجو (200 هزار تن ) در سطح استان خبر می دهد.

وی سطح زیرکشت ذرت علوفه ای استان را 10 هزار و 500 هکتار با تولید سالانه 500 هزار تن،سطح زیر کشت یونجه آبی و دیم را 27 هزار هکتار با تولید 250 هزار تن در سال و سطح زیر کشت جو استان را 45 هزار هکتار با تولید سالانه 200 هزار تن بیان می کند و می کند:‌ حدود 300 هزار تن از تولیدات علوفه استان مازاد بر مصرف دامداری های سنتی و صنعتی است و به استانهای تهران ، اصفهان و قم ارسال می شود.

وی میانگین هزینه تولید هرکیلوگرم علوفه جو را هفت هزار ریال، ذرت علوفه ای 1000 ریال و یونجه را سه هزار و 500 ریال اعلام می کند و می گوید : مهمترین مشکل تولید علوفه در استان کمبود آب است و باید کارشناسان برای تولید علوفه بر اساس شرایط خشک جوی در استان مطالعه و برنامه ریزی کنند. برای حل مشکل کم آبی و تامین نیاز دامداران در شرایط خشکسالی اخیرا 2 نفر از جوانان خوش ذوق و مبتکر استان مرکزی طرحی را ساخته و در دامداری های روستای اناج از توابع شهرستان خنداب بکار گرفته اند که بر اساس آن می توان از کمترین آب و بدون استفاده از خاک در هر فصل و مکانی علوفه تولید کرد.

کشت دانه هایی مانند گندم، جو، عدس و غیره، در ظرف های خانگی جهت سبزی نوروز، یک سنت دیرینه مردم ایران محسوب می شود و این جوانان مبتکر از این سنت به صورت یک فن آوری برای رشد گیاهان ، اهداف تحقیقاتی، تولید سبزی جات و غلوفه استفاده و برای این منظور از گل خانه ها و یا اتاقک های بسته استفاده و سامانه تولید علوفه به روش هیدروپونیک را ابداع کنند.

این تلاش ها عمدتا به منظور تولید جوانه و سبزی های خوراکی برای انسان، به ویژه در کشورهایی که محدودیت آفتاب دارند، انجام گرفته است.

به گفته محسن نجاتی یکی از جوانان مبتکر اراکی، در دستگاه ابداعی کشت هیدروپونیک، با تامین کننده نور، رطوبت و تهویه مورد نیاز،گیاه در آب یا محلول غذایی کاشته می شود و مواد غذایی، کود و سم مورد نیاز گیاه بوسیله آب در اختیار آن قرار می گیرد. وی می افزاید :‌ سیستم های هیدروپونیک مایع ، هیچ محیط یا بستره ای برای نگهداری ریشه گیاه ندارند بلکه دارای بستره ای از یک محیط کشت جامد (سینی ها) برای نگهداری گیاه است.

محمدکاظم بِِزیان دیگر جوان اراکی مبتکرسامانه تولید علوفه به روش هیدروپونیک نیز سامانه کشت هیدروپونیک را دارای تکنولوژی سطح بالا و نیازمند به سرمایه گذاری کلان بیان می کند و می افزاید: برای ساخت این سامانه یک میلیارد ریال اعتبار هزینه شد که 40 درصد آن تسهیلات بانکی است.

وی میزان تولید در این سامانه را بسیار بالا و از نظر مصرف آب و زمین بسیار باصرفه و اقتصادی می داند و می گوید :‌این نوع کشت در برابر شرایط جوی محفوظ و دارای ضایعات وخساراتی درحد صفر است.

به گفته سازندگان این سامانه از آنجا که تنظیم شرایط محیطی اهمیت فوق العاده ای در یک چنین سیستم های کشاورزی دارد پرورش گیاه در فضایی انجام می گیرد که در این فضا تمامی شرایط و فاکتورهای محیطی از جمله نور، PH ، رطوبت و غذا در نظر گرفته شده اند .

علوفه سبز یکی از مواد غذایی لازم در تهیه جیره غذایی دام است و نمی توان تولیدات گله را بدون تعلیف علوفه سبز به حداکثر رساند و از سویی کمبود علوفه سبز در جیره تعلیفی دام یک سری کمبودها و عوارض و در نتیجه سوء تغذیه را نمایان می سازد و از همه مهمتر جذب مواد موجود در علوفه برای دام راحت تر از علوفه خشک است.

نجاتی می گوید: از آنجا که تعداد سینی های ورودی به این سیستم روزانه40 سینی است و متوسط علوفه سبز تولید شده در هر سینی 25 کیلوگرم است مجموع تولید این سیستم روزانه یک تن علوفه تازه و غنی شده در 36 مترمربع است که این مقدار علوفه که در هفت روز تولید می شود برابر با تولید 30 هکتار زمین زراعی مرغوب است.

وی می افزاید: در این سیستم ، امکان سبز شدن بذر و تولید سبزینه (تا ارتفاع حدود 25 سانتیمتر) وجود دارد و در مدت هفت تا 10 روز پس از کشت بذر، وزن سبز ینه تولید شده پنج تا 6 برابر بذر مصرف شده می رسد.

نجاتی این میزان علوفه تولیدی را تامین کننده نیاز روزانه حدود 55 راس گاو ، 300 راس گوسفند و 100 راس اسب بیان می کند و می گوید: این سیستم بدون محدودیت مساحت و مکان قابلیت افزایش تولید بر اساس تعداد دام را دارد و به دلیل بسته بودن محیط ، شرایط جوی هیچ گونه اثر منفی در کیفیت و کمیت رشد این علوفه ندارد.

محمدکاظم بِزیان دیگر مبتکر این دستگاه ،تولید علوفه سبز در تمام فصول سال، برداشت بالاترین میزان محصول ، اقتصادی بودن تولید و امکان کشت در اراضی گران و ارزان قیمت و یا نواحی پر تراکم، صرفه جویی در مصرف آب و کود، آلوده سازی کمتر محیط زیست اعم از خاک و نهرها ،جلوگیری از هدر رفتن مواد شیمیایی با ارزش ، قابلیت کنترل بیماریهای خاک زی است، حذف هزینه شخم ، آماده سازی زمین ، انبارداری و دیگر عملیات سنتی ،استفاده دام از صد درصد ریشه و ساقه علوفه سبز تولیدی را از محاسن تولید علوفه به روش هیدروپونیک اعلام کرد.

وی می گوید: افزایش حدود 20 درصدی تولید محصولات دامی، تولید محصول صد درصد ارگانیک،کاهش صد درصدی تلفات بذر، کاهش 99 درصدی در سطح زیر کشت، تولید روزانه یک تن علوفه در 36 مترمربع فضا معادل30 هکتار زمین ،کاهش 94 درصدی در مصرف آّب (850 لیتر آّب برای تولید یک تن علوفه)، عدم نیاز به سیستم فاضلاب، بازگشت آب به سیستم پس از تصفیه، کاهش 86 درصدی هزینه سرمایه گذاری، کاهش 6 درصدی در هزینه های جاری کاشت، داشت و برداشت، کاهش 75 درصدی زمان تولید علوفه (تولید حداکثر هفت روزه در برابر 30 روز مزارع و مراتع) از ویژگی های این دستگاه است.

با استفاده از این سیستم می توان تمامی دام‌های علف خوار مانند گاو، گوسفند، اسب، شتر، شترمرغ و ماهیان علف خوار را تعلیف کرد و علاوه برآن می توان نشاء تمام صیفی جات، گل‌های تزئینی، گیاهان دارویی، جوانه‌های خوراکی، جوانه جو موردنیاز کارخانه‌های مالت سازی، جوانه گندم مورد مصرف در کارخانه‌های شیرینی و سوهان پزی را تولیدکرد.

به گفته کارشناسان کشاورزی برای تولید علوفه با این روش در بعضی از نقاط جهان تلاش هایی انجام شده است اما تاکنون هیچ یک از آنها برای توسعه این فن آوری و تامین علوفه مورد نیاز واحد های دامپروری ، توجیه قابل قبولی نداشته و تحقیقات نیمه تمام رها شده است .

در ایران نیز طی 2 دهه اخیر، پژوهش ها و تلاش هایی برای توسعه این فن آوری با هدف تولید علوفه بوسیله بخش دولتی و غیر دولتی انجام شده است.

استفاده از این دستگاه برای تولید علوفه در استان مرکزی می تواند تاحد زیادی از مشکلات بکاهد.

به گفته مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مرکزی، این استان به عنوان یکی از مناطق خشک و نیمه خشک و مستعد در امر بیابان زایی دارای کانون های متعددی در بخش بیابانی است و کاهش بارندگی های امسال تولید علوفه مراتع را کاهش داده است بطوریکه میزان بارش های سال جاری 280 میلی متر بوده است که در سالجاری 60 میلی متر کمتر از میزان بارندگی نرمال بود.

یوسفی می افزاید: به ازای هر یک میلی متر کاهش بارندگی یک کیلوگرم در هکتار تولید علوفه مراتع کاهش می یابد اما با طراحی منحصر به فرد سامانه تولید علوفه در استان، مدیریت بسیار دقیقی در زمینه سرمایه، انرژی و آب ایجاد شده و در عین حال تولید متغیر و قابل کنترلی از علوفه ارزان را بدون محدودیت در مکان یا زمان، فراهم می کند که انقلابی در علم، صنعت و هنر دامپروری بشمار می‌رود.